Polskie prawo migracyjne w okresie zmian – prawo jako narzędzie ochrony, kontroli i karania


-

Instytut Nauk Prawnych PAN (Pałac Staszica)
Warszawa, Ul. Nowy Świat 72

CEL KONFERENCJI
Konferencja ma na celu integrację badaczy i badaczek zajmujących się szeroko rozumianym prawem migracyjnym, a także przedyskutowanie bieżących wyzwań w zakresie prawnych aspektów zarządzania granicami, migracją i dostępem do ochrony międzynarodowej. Choć w zamierzeniu organizatorów konferencja ma być poświęcona regulacjom prawnym i ich stosowaniu w Polsce, wystąpienia mogą – ze względu na specyfikę regulowanej materii – obejmować też odwołania do prawa Unii Europejskiej czy prawa międzynarodowego. Polskie prawo migracyjne opiera się na wielokrotnie nowelizowanej ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz również wielokrotnie nowelizowanej ustawie o cudzoziemcach. W ostatnich latach jednak, z uwagi na dynamikę procesów migracyjnych, światową pandemię i zmiany geopolityczne w regionie, podstawą działania administracji państwowej i organów odpowiedzialnych za porządek publiczny i prawny stały się też inne przepisy związane z zarządzaniem migracjami i granicami. Przyjęta w 2024 r. strategia migracyjna istotnie wpłynęła na rozwój prawa migracyjnego w wielu obszarach i wpływu tego można się spodziewać w przyszłości. W nieodległej perspektywie czasowej zmian należy się również spodziewać w związku z implementacją przepisów w ramach tzw. Paktu o Migracji i Azylu.
Prawo migracyjne (zarówno to w teorii, jak i w praktyce) może być przedmiotem analiz z wielu perspektyw i pod kątem różnych zagadnień. Zaproszenie na konferencję kierujemy do wszystkich osób, które analizują prawo migracyjne i jego funkcjonowanie. Przyjmujemy szerokie ujęcie prawa migracyjnego – obejmuje ono nie tylko zagadnienia związane z wjazdem i legalizacją pobytu, ale także kwestie pracy, edukacji i innych dziedzin funkcjonowania zarówno samych osób migrujących, jak również instytucjonalnego systemu zarządzania migracją, dostępem do ochrony międzynarodowej i granicami.
Zapraszamy osoby badające prawo migracyjne i jego funkcjonowanie przy użyciu różnych metod, zarówno tych typowych dla nauk prawnych (jak metoda doktrynalna czy komparatystyczna), jak i metod charakterystycznych dla innych dyscyplin, bazujących na badaniach empirycznych (m.in. z zakresu socjologii, antropologii, filozofii czy ekonomii prawa). Zależy nam, by przedmiotem dyskusji były wyzwania stojące przed polskim prawem migracyjnym, ale i przed systemem instytucjonalnym w związku z obowiązującym lub planowanym prawem w zakresie kontroli migracji, zarządzania granicami i udzielania ochrony.

PROPONOWANA TEMATYKA WYSTĄPIEŃ
1.
Polskie prawo migracyjne a Pakt o Migracji i Azylu UE (m.in. procedura graniczna, powrotowa, detencja, screening, solidarność i relokacje)
2.
Instrumentalizacja migracji i instrumentalizacja osób migrujących w prawie i praktyce
3.
Instrumentalizacja prawa, w tym migracyjnego i azylowego
4.
Bezpieczeństwo, porządek publiczny i zarządzanie migracjami: między prewencją przestępczości a masową kontrolą migracji (klauzule ograniczające prawa cudzoziemców, systemy informacyjne i inwigilacja mobilności)
5.
Migracje, przestępczość i kryminalizacja solidarności
6.
Dostęp do terytorium i reżimy graniczne (w tym polityka wizowa, odmowa wjazdu, kontrole na granicy, pushbacki)
7.
Wyzwania związane z dostępem do rynku pracy i ochroną praw pracowniczych migrantów
8.
Wyzwania związane z dostępem osób migrujących do edukacji
9.
Wyzwania związane z dostępem osób migrujących do ochrony zdrowia
10.
Dostęp migrantów do zezwoleń na pobyt (procedury legalizacyjne)
11.
Równość wobec prawa i dostęp cudzoziemców do wymiaru sprawiedliwości
12.
Kontrola migracji i kontrolowanie osób migrujących a prawa podstawowe
13.
Grupy wymagające szczególnego traktowania a prawo migracyjne
14. Prawo migracyjne a sytuacje kryzysowe (m.in. ochrona czasowa, prawo odpowiadające na przekroczenia granicy polsko-białoruskiej poza przejściami granicznymi)
15.
Polityka migracyjna (i jej znaczenie dla prawa migracyjnego)
16.
Nowe technologie i prawo migracyjne
17.
Migracje klimatyczne a prawo migracyjne
18.
Badanie prawa migracyjnego w działaniu (ograniczenia, możliwości, metodyka badań)
Powyższe bloki tematyczne nie stanowią zamkniętego katalogu zagadnień związanych z tworzeniem i stosowaniem prawa migracyjnego w Polsce. Jesteśmy otwarci na propozycje wystąpień obejmujących inne tematy, o ile pozostają one w związku z szeroko rozumianym polskim prawem migracyjnym.


HARMONOGRAM:

12 stycznia 2026 r. – termin zgłoszeń udziału i propozycji wystąpień za pośrednictwem formularza

do 26 stycznia 2026 r. – potwierdzenie przyjęcia propozycji wystąpienia

2 lutego 2026 r. – publikacja wstępnego programu

INFORMACJE ORGANIZACYJNE

Konferencja odbędzie się wyłącznie w formule stacjonarnej.

Nie przewidujemy sesji równoległych.

Językiem konferencji jest język polski.

Udział w konferencji jest bezpłatny.

Organizator zapewnia przerwy kawowe i obiady podczas każdego dnia konferencji, a w pierwszym dniu konferencji również wspólną kolację.

Ewentualne koszty dojazdu i noclegu uczestnicy pokrywają we własnym zakresie


KOMITET ORGANIZACYJNY
Dr Monika Szulecka – Instytut Nauk Prawnych PAN - przewodnicząca
Dr hab. Witold Klaus, prof. INP PAN – Instytut Nauk Prawnych PAN
Dr Izabela Florczak – Uniwersytet Łódzki
Dr Maja Łysienia - University of Lausanne oraz University of Applied Sciences Western Switzerland
Dr Joanna Markiewicz-Stanny – Uniwersytet Zielonogórski
Dr Magdalena Perkowska – Uniwersytet w Białymstoku
Dr Katarzyna Strąk - Instytut Nauk Prawnych PAN


KONTAKT Z ORGANIZATORAMI
prawo.migracyjne@inp.pan.pl


Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Wektory Nauki.