Zapraszamy do udziału w ogólnopolskiej doktoranckiej konferencji naukowej pt. „Wybadać troskę”, która odbędzie się we Wrocławiu w dniach 28-29 maja 2026. Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 31 marca. 

W sytuacjach niepewności, kryzysu lub zmiany często mówimy, że „ktoś się o nas zatroszczył” albo przeciwnie – że „troski zabrakło”. Troska pojawia się zarówno w codziennych praktykach podtrzymywania relacji oraz gestach opieki, jak i w języku polityki, architektury, etyki i ekologii. Bywa afektem, dyspozycją, obowiązkiem, relacją, ale także zasobem nierówno dystrybuowanym, normatywnym oczekiwaniem albo narzędziem władzy. Co jednak, gdy „troskę” uczynimy przedmiotem systematycznego namysłu naukowego? Jak ją badać, opisywać i problematyzować, nie redukując jej do moralnego hasła ani sentymentalnej figury? Na wspólne poszukiwanie odpowiedzi zapraszamy w ramach kolejnej edycji konferencji z serii „Wybadać…”. 

Punktem wyjścia dla naszych rozważań może być klasyczna już definicja Joan C. Tronto, według której troska jest „gatunkową aktywnością obejmującą wszystkie czynności mające na celu utrzymanie, kontynuację i naprawę naszego „świata”, abyśmy mogli w nim żyć najlepiej jak się da” (Tronto, Fisher 1990). Tak rozumiana troska wykracza poza relacje międzyludzkie, obejmując ciała, jaźnie oraz środowisko – splecione w złożone sieci współzależności. Definicja ta pozwala myśleć o trosce nie tylko jako o praktyce etycznej, lecz także jako o kategorii ontologicznej, politycznej i epistemologicznej. 

Z jednej strony troska bywa ujmowana jako fundament relacyjności i alternatywa wobec nowoczesnych figur autonomii, racjonalności i indywidualizmu – co widoczne jest w feministycznych etykach troski (Carol Gilligan, Nel Noddings), studiach nad opieką (care studies) czy teoriach reprodukcji społecznej. Z drugiej strony, coraz częściej zwraca się uwagę na jej ambiwalencje, opartą na uwikłaniu w hierarchie płciowe, klasowe i rasowe. Oprócz tego, czytamy o jej niewidzialności lub instrumentalizacji w dyskursach państwowych, medycznych czy korporacyjnych. Troska może bowiem zarówno podtrzymywać życie, jak i reprodukować nierówności. 

Nie sposób także pominąć faktu, że troska stała się jedną z kluczowych kategorii opisu współczesnych kryzysów. Kryzys klimatyczny prowokuje pytania o troskę o więcej-niż-ludzkie światy i przyszłe pokolenia. Kryzysy zdrowotne i migracyjne unaoczniają napięcia między etyką troski a tzw. „logiką bezpieczeństwa”. Z kolei, kryzys akademii skłania do refleksji nad troską o wiedzę, instytucje i podmioty badawcze. W tym sensie troska nie jest jedynie reakcją na kryzys, lecz także jego soczewką interpretacyjną. 

Wskazując te kierunki, nie chcemy zawężać pola dyskusji. Przeciwnie – zależy nam na otwarciu przestrzeni dla wielodyscyplinarnego namysłu nad troską jako pojęciem, praktyką i problemem badawczym. Interesują nas zarówno jej codzienne, często niedostrzegalne formy, jak i jej teoretyczne artykulacje; zarówno troska jako relacja bliskości, jak i troska zapośredniczona przez instytucje, technologie czy dyskursy. 

Zachęcamy do nadsyłania propozycji wystąpień odnoszących się m.in. do następujących zagadnień: 

• metodologia badania troski: jak badać troskę empirycznie i teoretycznie? 

• troska jako praca: niewidzialność, afektywność, ekonomia opieki; 

• polityki troski i reżimy opiekuńcze: państwo, instytucje, władza; 

• etyka troski a inne modele normatywności; 

• troska w kontekście kryzysów (klimatycznego, zdrowotnego, migracyjnego, wojennego); 

• relacyjność, zależność i podatność (vulnerability); 

• troska wobec więcej-niż-ludzkich aktorów; 

• afekty, emocje i cielesność troski; 

• języki i narracje troski w kulturze, sztuce i mediach; 

Jesteśmy otwarte na inne propozycje tematyczne i perspektywy badawcze. Czekamy na zgłoszenia do 31 marca 2026.  Prosimy przesyłać je na adres: kaja.kedziol2@uwr.edu.pl lub weronika.mazurek2@uwr.edu.pl w tytule wiadomości wpisując TROSKA. 

Pliki w formacie doc(x) powinny zawierać imię, nazwisko autora, afiliację instytucjonalną, tytuł wystąpienia, abstrakt (do 1000 znaków), słowa kluczowe oraz informacje kontaktowe. 

Bibliografia: 

Fisher Berenice, Tronto Joan C., Toward a Feminist Theory of Caring, [w:] Circles of Care, red.  E. Abel, M. Nelson, New York, s. 36-54. 

Philips Judith, Troska, przeł. A. Gruba, Warszawa 2009. 

Gilligan Caroline, Innym głosem. Teoria psychologiczna i rozwój kobiet, przeł. B. Szelewa, Warszawa 2015. 

Noddings Nel, Caring. A Feminine Approach to Ethics and Moral Education, Berkeley, Los Angeles, London 1984.