Izby pamięci to miejsca powstające najczęściej oddolnie z inicjatywy pasjonatów historii i przez nich prowadzone. Są tam gromadzone, a następnie udostępniane, świadectwa lokalnej przeszłości danej wspólnoty: przedmioty codziennego użytku, pamiątki rodzinne, fotografie, dokumenty
czy relacje ustne. Każdy z tych elementów jest nośnikiem pamięci konkretnych grup społecznych, organizacji i osób. To właśnie te historie sprawiają, że przedmioty nierzadko powtarzalne, codzienne, stają się ważne i warte zachowania dla kolejnych pokoleń.

Celem konferencji Izby pamięci – teorie, znaczenia i potencjał badawczy jest zainteresowanie szerszej grupy badaczy z różnych dyscyplin i dziedzin naukowych – przede wszystkim humanistycznych i społecznych – tematyką izb pamięci, a także archiwów społecznych, muzeów regionalnych oraz innych podobnych lokalnych inicjatyw, dążących do zachowania miejscowego materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego – m.in. poprzez gromadzenie, często unikatowych, kolekcji. Naszym zamiarem jest także refleksja nad ich znaczeniem w wymiarze naukowym, społecznym oraz kulturowym. Celem konferencji jest także próba odpowiedzi na pytanie: czym właściwie jest (a czym nie jest?) izba pamięci, a także nakreślenie ram teoretycznych (także w ujęciu pamięcioznawczym), prawnych i typologicznych
dla tego zjawiska.

Izby pamięci i podobne im lokalne formy działania na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego często pozostają niezauważone i rzadko bywają przedmiotem fachowych analiz naukowych. Widzimy w izbach pamięci, a także gromadzonych przez nie zbiorach, ogromny potencjał do badań w ujęciu interdyscyplinarnym oraz z zakresu historii, archeologii, etnologii
i antropologii kulturowej, filozofii, socjologii, a także nauk o kulturze i sztuce, zarządzaniu i nauk prawnych. Zależy nam również na korzyści płynącej z zainteresowania badawczego tematyką izb pamięci, zarówno dla nauki, jak i lokalnych społeczności oraz dla zachowania i należytego pielęgnowania lokalnego dziedzictwa kulturowego zarówno w wymiarze materialnym,
jak i duchowym.

Propozycje referatów powinny odnosić się przynajmniej do jednego z podanych zagadnień:

·       Czym jest izba pamięci? Rozważania teoretyczne i prawne.

·       Izby jako depozyty pamięci regionalnej – rozważania teoretyczne.

·       Izba pamięci jako laboratorium badań humanistycznych i społecznych.

·       Regionalne i ponadregionalne dziedzictwo kultury materialnej oraz niematerialnej w izbie pamięci.

·       Zbiory i kolekcje izb pamięci oraz archiwów społecznych – znaczenie, unikatowość, potencjał
i wartość naukowa.

·       Dzieje izb pamięci, muzealnictwa regionalnego oraz archiwów społecznych na ziemiach polskich
i na tle innych państw europejskich (1801–2026) – ujęcia syntetyzujące.

·       Wykorzystanie zbiorów izb pamięci i archiwów społecznych w badaniach naukowych historii
(nie tylko regionalnej) – przykłady oraz potencjał.

·       Izba pamięci jako zjawisko społeczne.

·       Modele wzorcowe i antywzorce – dobre i złe praktyki w izbach oraz muzealnictwie regionalnym.

·       Muzea a izby pamięci – podobieństwa, różnice, wzorce.

·       Historia mówiona w izbach pamięci.

Konferencja, która odbędzie się w dniach 17–18 września 2026 r. w Centrum Historii Zajezdnia (ul. Grabiszyńska 184) we Wrocławiu jest organizowana przez Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”
w ramach projektu „Ocalone Dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci” finansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

Zgłoszenia zawierające imię nazwisko, afiliację, tytuł wystąpienia oraz abstrakt (liczący od 150
do 200 słów) należy przesyłać poprzez formularz: https://formularz.zajezdnia.org/konferencja-izby-pamieci-2026/ do 30 kwietnia 2026 r.

O przyjęciu lub odrzuceniu zgłoszenia poinformujemy mailowo do 29 maja 2026 r. Udział
w konferencji jest bezpłatny, organizatorzy planują wydanie drukiem recenzowanej publikacji pokonferencyjnej. Dla referentów, którzy przekażą do druku artykuły naukowe przygotowane
w oparciu o wystąpienia, przewidziano wynagrodzenie.

W razie pytań prosimy o kontakt pod adresem e-mailowym: mateusz.adamczyk@zajezdnia.org

Komitet organizacyjny:

dr hab. Wojciech Kucharski

dr Marcin Musiał

dr Katarzyna Bock-Matuszyk

Mateusz Adamczyk (sekretarz)