Milczenie jest zjawiskiem niejednorodnym i ambiwalentnym, wykorzystywanym w literaturze i sztuce wszystkich epok, ujawniającym swoje różne aspekty zależnie od kontekstu i uwarunkowań estetycznych. Szczególnie wieloznaczne, skomplikowane i trudne do uchwycenia wydaje się przywołanie milczenia w utworach awangardowych – obecność, która ma wartość semantyczną, współbuduje poetycką wieloznaczność, jest czymś więcej niż brakiem słowa, dźwięku, ciszą czy pauzą w tekście. Ściśle powiązane z milczeniem pozostają zagadnienia relacji „język – słowo” czy opozycji „milczeć – mówić”, a także pokrewne mu jakości takie jak cisza, brak czy pustka. Pauza, puste miejsce, wolna przestrzeń czy światło między wierszami nigdy nie są wyborami pozbawionymi konsekwencji – pozostają niezwykle istotnymi elementami składowymi całego dzieła, zwłaszcza w sztuce awangardowej.

Pomimo coraz większej popularności humanistycznych badań nad milczeniem, związana z nim refleksja teoretyczna w literaturze polskiej koncentruje się przede wszystkim na romantycznym, powojennym oraz ponowoczesnym wymiarze braku słowa. Stosunkowo mało opisane pozostaje wykorzystanie tej kategorii w twórczości awangardzistów, w której dochodzi do istotnego przełomu w sposobie jej wykorzystania. Podobnie jak w przypadku chociażby muzyków (np. w twórczości Johna Cage’a), milczenie pozostaje immanentnym elementem dzieł, ujawniającym się na różne sposoby w indywidualnych idiomach twórczych. Przebadanie tego zjawiska wymaga uporządkowania refleksji teoretycznoliterackiej nad milczeniem, rozproszonej w licznych studiach przypadku oraz monografiach przekrojowych (w odwołaniu do badań m.in. George’a Steinera, Doroty Korwin-Piotrowskiej, Ryszarda Nycza, Marii Kalinowskiej, Piotra Śniedziewskiego czy Anny Krajewskiej i Ewy Wąchockiej na gruncie teatralnym), a także zaproponowania nowych, funkcjonalnych narzędzi badawczych. Istotnym obszarem poszukiwań pozostają również poszczególne, indywidualne realizacje twórcze posługujące się tą kategorią. Podjęcie pracy w tym obszarze pozwoli na dopełnienie literackiej historii tego pojęcia i opisanie dokonań awangardzistów ujętych w tej perspektywie.

Aby pogłębić tę intrygującą i wielowątkową problematykę, chciałybyśmy serdecznie zaprosić Państwa do udziału w konferencji Milczenie awangardowe, która odbędzie się w dniach 20-21 listopada 2023 r. na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Proponujemy zagadnienia takie jak:

• milczenie w pismach teoretycznych awangardzistów,

• nowe metodologie humanistyczne wobec problematyki milczenia,

• milczenie w ujęciu strukturalnym i semiotycznym – nowe perspektywy,

• tematyka i znaki milczenia w twórczości konkretnych autorów i autorek,

• filozoficzne, polityczne i kulturowe konteksty milczenia awangardowego,

• milczenie polskiej poezji awangardowej w perspektywie porównawczej,

• milczenie w literaturze a milczenie w innych sztukach. 


  Wymienione hasła nie wyczerpują oczywiście problematyki i stanowią jedynie inspirację dla Państwa wystąpień. Krótkie abstrakty (do 300 słów) wraz z afiliacjami prosimy przesyłać na adres iga.skrzypczak@amu.edu.pl do 31 sierpnia 2023 r. Nie przewidujemy opłaty konferencyjnej. Dzięki dofinansowaniu z Diamentowego Grantu będzie można zwrócić Państwo zryczałtowane koszty dojazdu i noclegów. Planujemy również wydanie publikacji pokonferencyjnej w formie recenzowanej monografii wieloautorskiej. Mamy nadzieję, że zechcą Państwo rozważyć udział w tym przedsięwzięciu.

  Komitet organizacyjny

  prof. dr hab. Joanna Grądziel-Wójcik

  prof. UAM dr hab. Agnieszka Kwiatkowska

  dr hab. Sylwia Panek

  mgr Iga Skrzypczak