Podróż wpisana jest w ludzkie życie: wymuszona sytuacją ekonomiczną, napięciami
geopolitycznymi lub zmianami klimatycznymi, czasem motywowana chęcią rozwoju lub
ciekawością świata. Niezależnie od motywów przemieszczania się jednostek czy całych
grup społecznych stanowią świadectwo epoki oraz ludzkiej kondycji, która ma swoje źródło
w określonym i charakterystycznym momencie politycznym, historycznym, socjologicznym
czy kulturowym. Celem międzynarodowej konferencji Migracja, pamięć, trauma: Napięcia
społeczne i kulturowe w ujęciu multidyscyplinarnym jest skupienie się na znaczeniach, jakie
niosą ze sobą ludzkie podróże, prześledzenie rozwoju migracji oraz towarzyszącej jej
problematyki, obecnej w literaturze, sztuce i mediach, dyskursach artystycznych,
społecznych i politycznych. Podstawowe napięcia związane z migracją wiążą się z
kwestiami tożsamości i pamięci (lub niepamięci), nostalgii i tęsknoty, nadziei i
rozczarowania. Doświadczenie migracji często odsłania traumatyczne wymiary ludzkiej
egzystencji w ujęciu indywidualnym i zbiorowym.

Organizatorzy dążą do tego, aby w ramach konferencji pokazać szeroki wachlarz
perspektyw badawczych w ujęciu multidyscyplinarnym i interdyscyplinarnym. Interesują nas
takie dziedziny jak historia, antropologia, kulturoznawstwo, medioznawstwo i nauki
społeczne. Interesują nas nowe metodologie i dyscypliny, idiosenktetyczne podejście do
zagadnień migracji, pamięci i traumy, prezentowane przez studia nad pamięcią (memory
studies) i traumą (trauma studies), widomontologia (hauntology), psychologia i socjologia
nostalgii, badania nad kryzysami i studia nad Holocaustem, a także ujęcia migracji jako kulturotwórczego działania społecznego. Zależy nam, aby konferencja stała się przestrzeniądialogu o globalnych wymiarach migracji, pamięci i traumy między młodymi naukowcami.

Dla ukazania multi- i interdyscyplinarnego podejścia wobec tematu migracji, pamięci i traumy
wyodrębniliśmy cztery główne bloki badawcze:

1) Medialny – panel skupiający się na współczesnym krajobrazie medialnym i
kształtowaniu w jego ramach obrazów migracji, pamięci i traumy czy też zbiorowej
(społecznej) i indywidualnej świadomości na temat tych praktyk i zjawisk. Pod pojęciem
medium rozumiemy platformy społecznościowe oraz powszechne przekazy technicznie
zapośredniczone w ramach kultury masowej i popularnej. W obszarze tego bloku
mieszczą się więc analizy migracji, pamięci i traumy jako tematów tekstów kultury
masowej i popularnej (np. w filmach, literaturze, muzyce, grach itp.), funkcjonowanie
dyskursu migracji w globalnych mediach informacyjnych i społecznościowych, medialne
archiwa pamięci, media jako nośniki pamięci, zaginione media, praktyki dokumentalne i
narracje upamiętniania obecne w mediach, media w sytuacjach traumatycznych i
kryzysowych, migracja danych.

2) Historyczno-socjologiczny – panel skupia się na interdyscyplinarnych badaniach
nad pamięcią migracyjną oraz związanym z nią doświadczeniem z perspektywy
historycznej, historiograficznej, archiwistycznej i społecznej. Mieszczą się w nim zarówno
zagadnienia remigracji, powstawania diaspor, reinterpretacji doświadczeń migracyjnych,
zarówno w ich kontekście historycznym, jak i we współczesnej świadomości zbiorowej
oraz badania kontekstów i doświadczeń migracji kobiet, między innymi pochylając się
nad przemianami roli społecznej oraz emancypacji. Ważnym elementem dyskusji będzie
także analiza procesów utrwalania i przekazywania doświadczenia migracji i jej
dziedzictwa w kontekście kulturowo-społecznym oraz współczesny odbiór emigracyjnego
dziedzictwa. Szczególnie istotnym zagadnieniem jest tu rola pamięci kulturowej w
literaturze i edukacji, a także mechanizmy adaptacyjne, integracyjne i marginalizacyjne,
które kształtują społeczności migracyjne w ich nowych środowiskach. Dyskusja
uwzględni również metodologiczne wyzwania badań nad migracją, takie jak
wykorzystanie źródeł archiwalnych, pamiętnikarskich oraz narzędzi cyfrowych, takich, jak
stylometria w analizie pamięci i tożsamości.

3) Antropologiczno-kulturowy – panel ten przeznaczony jest dla tematyki o zakresie
migracji, pamięci i traumy w obszarze badań archeologicznych, antropologicznych,
etnograficznych i kulturowych w ujęciu historycznym. W tej części poruszone zostaną
tematy związane z badaniami napięć społecznych w społeczeństwach dawnych i ich
wpływu na współczesność. Proponowane są tematy z zakresu archeologii
środowiskowej, antropologii fizycznej oraz etnoarcheologii: wędrówki ludów, wpływ
stresorów, ich ślady w ludzkich szczątkach, badanie traumy w ujęciu historycznym,
holokaust i jego efekty w współczesnych ludziach i grupach ludzkich, traumy
pokoleniowe i ich wpływ na współczesność, zachowanie dziedzictwa kulturowego, klęski
żywiołowe w przeszłości i wpływ na teraźniejszość, dawne konflikty zbrojne i ich wpływ
na obecne życie kulturowo-społeczne.

4) Estetyczny – panel ten przeznaczony jest dla analiz sztuk audiowizualnych (np.
ikonografii, rzeźby, sztuk performatywnych, architektury, muzyki) tematyzujących
problemy migracyjne (np. uchodźcze, zarobkowe), traumę i pamięć. Ciekawi nas język
traumy, czyli przekształcenie zjawiska traumy na język ekspresji twórczej oraz
estetyczne wymiary budowania, odzyskiwania i wyrażania pamięci, migracja, pamięć i
trauma jako narzędzia i tematy ekspresji artystycznej, wpływ traumy i pamięci na twórcę,
dzieło i odbiorcę, narracje (auto)biograficzne, trauma/migracja/pamięć jako motyw w
sztuce, migracja sztuki i artystów i związana z tym problematyka.

Podane przykłade nie wyczerpują zakresu tematycznego konferencji. Organizatorzy
pozostają otwarci na propozycje ze strony uczestników.

Abstrakty (maks. 200 słów, w języku polskim lub angielskim), wraz z afiliacją, krótką notą
biograficzną, informacją, w którym bloku tematycznym zgłasza się wystąpienie i
deklaracją co do formy udziału w konferencji (fizycznie/online) prosimy przesłać do
13.04.2025 na adres mailowy mptkonferencja@gmail.com.
Przewidywana długość wystąpienia to 20 minut. Prelegenci zostaną poinformowani o
zakwalifikowaniu się na konferencję do końca kwietnia 2025 roku.
Konferencja będzie miała tryb hybrydowy przy użyciu platformy Zoom. Referaty mogą
być prezentowane w języku polskim lub angielskim.
Opłata konferencyjna wynosi 300 zł (w cenie poczęstunek, uroczysta kolacja oraz
materiały promocyjne) i nie pokrywa kosztów dojazdu oraz zakwaterowania. W razie
problemów, sekretarze konferencji pomogą ze znalezieniem zakwaterowania. Przewidujemy
możliwość publikacji referatów pokonferencyjnych.

Organizator konferencji:
Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Sekretarze konferencji:
Sandra Paczkowska, Justyna Urbańczyk
adresy email: skpaczkowska@gmail.com, justine.urbanczyk@icloud.com
tel. kontaktowy: +48 571876690, +33 695650975

Komitet naukowy:
prof. dr hab Dariusz Brzostek
prof. dr hab. Adam Grzeliński
prof. dr hab. Stanisław Roszak
dr hab. Adam Kola, prof. UMK
dr hab. Rafał Moczkodan, prof. UMK (opiekun konferencji)

Partner główny wydarzenia
Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego